สารบัญ
 อภิธานศัพท์(Glossary)
 บทคัดย่อ(ไทย อังกฤษ)
 บทนำ
ระบบสื่อสารสำหรับ
การบริหารทรัพยากรน้ำ
 ลุ่มน้ำหลักและ
การจัดการกลุ่มลุ่มน้ำ
 จดหมายเหตุ
 บรรณานุกรม
บทสารานุกรมอื่น ๆ
โทรคมนาคม: นิยามและความหมาย
ประวัติการสื่อสาร
โทรคมนาคมโลก ๑ - โทรเลขและโทรศัพท์
ประวัติการสื่อสาร
โทรคมนาคมโลก ๒ - คลื่นวิทยุและการสื่อสารไร้สาย
ประวัติการสื่อสาร
โทรคมนาคมโลก ๓ - การ
สื่อสารด้วยแสงและการสื่อสารข้อมูลผ่านดาวเทียม
ประวัติการสื่อสาร
โทรคมนาคมโลก ๔-การสื่อสารข้อมูลและเครือข่าย
อินเทอร์เน็ต
ประวัติศาสตร์การสื่อสารไทย: ยุคอดีต
ประวัติศาสตร์การสื่อสาร
โทรคมนาคมไทย: วิวัฒนาการโทรเลขและโทรพิมพ์
ประวัติศาสตร์การสื่อสาร
โทรคมนาคมไทย: องค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยกับกิจการโทรคมนาคม
ประวัติศาสตร์การสื่อสาร
โทรคมนาคมไทย: ยุคเครือข่าย
อินเทอร์เน็ต
พื้นฐานร่วมเทคโนโลยี
โทรคมนาคมกับการสื่อสาร
มวลชน
พื้นฐานกฎหมายเกี่ยวกับการประกอบกิจการโทรคมนาคม
ความเข้ากันได้ทางแม่เหล็กไฟฟ้าด้านสื่อสาร
วิทยาการการทดสอบทางโทรคมนาคม

วิทยาการวางแผนและการสร้างแผนที่นำทางเทคโนโลยี
โทรคมนาคม

เศรษฐศาสตร์โทรคมนาคม

โซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมการสื่อสารโทรคมนาคม
พื้นฐานดัชนีวรรณกรรมสาขาวิศวกรรมไฟฟ้าสื่อสารและ
แขนงที่เกี่ยวข้อง
วิวัฒนาการวิทยุโทรศัพท์ โทรศัพท์เคลื่อนที่และมาตรฐานโทรคมนาคมที่เกี่ยวข้อง
สมาคมวิชาการไฟฟ้า/อิเล็กทรอนิกส์ คอมพิวเตอร์ โทรคมนาคมและสารสนเทศกับกิจกรรมวิชาการ
ชมรมไฟฟ้าสื่อสาร สมาคมสถาบันวิศวกรไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์
คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าและความถี่วิทยุเพื่อการสื่อสาร
การบริหารจัดการทรัพยากรการสื่อสารวิทยุเบื้องต้น
รหัสมอร์สเพื่อการสื่อสาร
กล้ำสัญญาณพื้นฐานเพื่อ
การสื่อสาร
พื้นฐานเทคโนโลยีรหัสควบคุมความผิดพลาดสำหรับการ
สื่อสาร
พื้นฐานการแผ่สเปกตรัมสำหรับการสื่อสาร
หลักการของซีดีเอ็มเอ
หลักการเทียบจังหวะสัญญาณโทรคมนาคม
หลักการของปริมาณการใช้งานวงจรสื่อสารและหมายเลขโทรคมนาคม
โครงข่ายการสื่อสารข้อมูลความเร็วสูงเอสดีเอช
พื้นฐานคุณภาพการบริการในเครือข่ายการสื่อสาร
เครือข่ายเฉพาะที่
เทคโนโลยีเอทีเอ็ม 
อินเทอร์เน็ตโพรโทคอล
เวอร์ชัน ๖
โครงข่ายโทรคมนาคมยุคหน้า
 พื้นฐานสายส่งสัญญาณสำหรับการสื่อสาร
 วิทยาการโทรศัพท์พื้นฐานและโครงข่าย
 เทคโนโลยีชุมสายโทรศัพท์พื้นฐาน
หลักการของระบบตรวจสอบคู่สายโทรศัพท์พื้นฐาน
พื้นฐานระบบเทเลกซ์
หลักการทำงานเบื้องต้นของเครื่องโทรสาร
เทคโนโลยีสื่อสารผ่านสายความเร็วสูง: ดีเอสแอล
การสื่อสารผ่านสายไฟฟ้า
โทรเลขเชิงแสง
พื้นฐานการสื่อสารเชิงแสง
พื้นฐานระบบสื่อสารด้วยเส้นใยนำแสง
พื้นฐานระบบเส้นใยนำแสงสู่บ้าน
ระบบสื่อสัญญาณแสงหลายช่องแบบ DWDM
พื้นฐานสายอากาศวิทยุเพื่อการสื่อสาร
สายอากาศฉลาด
เทคโนโลยีการสื่อสารไร้สายระยะใกล้
ระบบการระบุด้วยคลื่นวิทยุหรืออาร์เอฟไอดี
วิทยาการเครือข่ายไร้สายแบบไวไฟ
วิทยุสมัครเล่น
วิทยาการเครือข่ายตรวจวัดสัญญาณแบบไร้สาย
อัลตราไวด์แบนด์สำหรับการสื่อสารไร้สาย
ระบบโทรศัพท์เคลื่อนที่ ๔๗๐ เมกกะเฮิรตซ์
การสื่อสารเหนือพื้นน้ำ
เครือข่ายเคเบิลใต้น้ำและ
การเชื่อมต่อในประเทศไทย
การแพร่ภาพโทรทัศน์พื้นฐาน
การพัฒนาเทคโนโลยี
เครือข่ายโทรทัศน์ไทยทีวีสี ช่อง
เทเลเท็กซ์
การสื่อสารบรอดแบนด์
การสื่อสารบรอดแบนด์ความเร็วสูงผ่านสายไฟฟ้า
เครือข่ายเซ็นเซอร์ไร้สาย
พื้นฐานโครงข่ายการสื่อสารร่วมระบบดิจิทัล
เทคโนโลยีเครือข่ายส่วนตัวแบบเสมือน
เครือข่ายคอมพิวเตอร์เพื่อโรงเรียนไทย
เทคโนโลยีการสื่อสารสำหรับระบบควบคุมการจำหน่ายไฟฟ้า
พื้นฐานระบบสื่อสารสำหรับการจ่ายไฟฟ้า
วิทยาการการสื่อสารข้อมูลจราจรผ่านคลื่นวิทยุกระจายเสียงเอฟเอ็ม
พื้นฐานระบบการสื่อสารเพื่อการบริหารทรัพยากรน้ำ
ระบบโทรมาตรเพื่อการ
ชลประทาน
ระบบการสื่อสารเพื่อการเตือนภัยสึนามิ
ระบบการสื่อสารเพื่อการแจ้งภัยและความปลอดภัยทางทะเล
ของโลก
พื้นฐานการสื่อสารกับหอเตือนภัย
เครือข่ายโทรคมนาคมเพื่อโครงการการพัฒนาภูเก็ต
ระบบสื่อสารกองทัพไทย
พื้นฐานการสื่อสารผ่าน
ดาวเทียม
ประวัติและพัฒนาการของดาวเทียมสื่อสาร
วิทยาการดาวเทียมธีออส
ดาวเทียมไทพัฒ
ดาวเทียมสำรวจทรัพยากรประเทศไทย
การรังวัดด้วยดาวเทียมจีพีเอสเพื่อการสำรวจทางการแผนที่
ระบบสำรวจข้อมูลทางสมุทรศาสตร์และสภาพ
แวดล้อมทางทะเลโดยใช้เทคโนโลยีทุ่นลอยสื่อสารผ่านดาวเทียม

   พื้นฐานระบบการสื่อสารเพื่อการบริหารทรัพยากรน้ำ
   (Principle of Communication System for Water Resource Management)

   กันยาลักษณ์ โพธิ์ดง
   และกองบรรณาธิการ
 

  ๑.อภิธานศัพท์ (Glossary)

 
 

  ระบบโทรมาตรเคลื่อนที่ขนาดเล็ก

          อุปกรณ์ตรวจวัดข้อมูลระยะไกลอัตโนมัติมีขนาดเล็ก ติดตั้งและเคลื่อนย้ายได้สะดวกประกอบด้วยชุดหัววัด ชุดเชื่อมต่อระบบสื่อสาร ในการ
          ถ่ายทอดข้อมูลระดับน้ำในแม่น้ำ ปริมาณน้ำฝน และข้อมูลอุตุนิยมวิทยาอื่นๆ เพื่อประสิทธิภาพในการรายงานผลให้ทัน ต่อสถานการณ์ และเข้าถึง
          แหล่งข้อมูลได้มาก ทำให้สามารถบริหารจัดการลุ่มน้ำให้สอดคล้องกับปริมาณน้ำฝน จัดทำระบบเตือนภัยน้ำท่วม หรือภัยแล้งให้กับประชาชนใน
          พื้นที่เสี่ยงภัยได้

  การส่งข้อมูลสำหรับโทรศัพท์เคลื่อนที่แบบจีพีอาร์เอส (General Packet Radio Service: GPRS)

          การส่งข้อมูลผ่านเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ โดยใช้เทคนิคในการแบ่งช่วงเวลา และความถี่ในการส่งข้อมูล ในช่วงความถี่ที่ให้ผู้ใช้งานสามารถใช้
          งานได้ในแต่ละช่วงเวลาที่กำหนดนั้นๆ ซึ่งได้นำรูปแบบการส่งข้อมูลนี้มาประยุกต์ใช้ในการส่งข้อมูล จากการตรวจวัดปริมาณน้ำหรือปริมาณฝน  ใน
          พื้นที่ที่ห่างไกลโดยบุคคล ทำให้การสื่อสารข้อมูลทำได้สะดวกทันเหตุการณ์และครอบคลุมพื้นที่มากยิ่งขึ้น

  ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยา (Meteorological Satellite)

          ดาวเทียมที่ถ่ายภาพได้ในบริเวณกว้างทั้งภาคพื้นดิน และมหาสมุทร เพื่อเก็บข้อมูลเกี่ยวกับสภาพอากาศ ลำดับการเคลื่อนตัวของพายุวัดอุณหภูมิ
          ข้อมูลแหล่งน้ำและถ่ายทอดข้อมูลกับสถานีภาคพื้นดิน แบ่งได้สองประเภทคือ ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาโคจรใกล้ขั้วโลก หรือชนิดโคจรผ่านขั้วโลก
          และดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาค้างฟ้าหรือดาวเทียมประจำท้องถิ่น

  เรดาร์อุตุนิยมวิทยา (Meteorological Radar)

          เครื่องมือในการตรวจจับการเคลื่อนตัว ของพายุฝนฟ้าคะนอง เพื่อทราบทิศทางและความเร็วในการเคลื่อนตัวของพายุ ซึ่งประกอบด้วยเครื่องส่งที่
          ส่งคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าไปค้นหาสภาพอากาศที่สามารถสะท้อนคลื่น ของเรดาร์กลับมายังจานสายอากาศเครื่องรับและแสดงผลจากการประมวลผล
          ข้อมูลจากคลื่นที่สะท้อนกลับมา เพื่อนำมาเป็นข้อมูลในการพยากรณ์อากาศหรือการพยากรณ์ฝนต่อไป
 
  ๒.บทคัดย่อ up

         การสื่อสาร เพื่อการบริหารทรัพยากรน้ำมีบทบาทที่สำคัญต่อการจัดการลุ่มน้ำที่มีอยู่ทั่วประเทศไทยข้อมูลจากหลายหน่วยงานที่รับผิดชอบงาน  ด้านทรัพยากรน้ำจำเป็นต้องมีการรับส่งและจัดเก็บที่มีประสิทธิภาพ พื่อการเกษตรกรรม อุตสาหกรรม การอุปโภคบริโภค วมทั้งเพื่อการป้องกันอุทกภัยหรือภัยแล้งได้ การสื่อสารจึงเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการควบคุม และการบริหารงานดังกล่าวระบบสื่อสารที่มีส่วนในการบริหารทรัพยากรน้ำ ได้แก่ ระบบโทรศัพท์เพื่อการติดต่อสื่อสารทางด้านประสานงาน สั่งการ ติดตามผลการปฏิบัติงาน และเพื่อการรายงานผลระหว่างบุคคลหรือระหว่างหน่วยงาน ระบบวิทยุสื่อสารเพื่อการติดต่อสื่อสารในขอบเขตรัศมีของคลื่นวิทยุแต่ละระบบ ระบบโทรมาตรเป็นระบบตรวจวัดข้อมูลระยะไกลแบบอัตโนมัติที่ใช้ในการรับส่งข้อมูลระดับน้ำและอื่นๆ ตามจุดควบคุมน้ำต่างๆ ดาวเทียมและเรดาร์ เป็นการสำรวจข้อมูล เพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำภาพรวม ทำให้เกิดความรวดเร็วและทันต่อเหตุการณ์ การสื่อสารเพื่อการบริหารทรัพยากรน้ำได้รับการพัฒนาจากระบบพื้นฐานไปสู่กึ่งอัตโนมัติ รวมทั้งการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่ เพื่อการรายงานข้อมูลจากระบบสื่อสารส่วนบุคคลที่สอดคล้องและเข้าถึงพื้นที่เป้าหมายได้ใกล้เคียงมากขึ้น


  Abstract
  up

         Communication systems play an important role in order to manage water resource of various watersheds over Thailand and nearby. Related data among those meteorological and hydrology agencies need to be transferred and managed efficiently. Consequently, that would impact directly to other concerns in order to supply adequate water for agriculture and industries, and also to prevent the disaster of flood and others. Basically, the development of those communication systems has been moved from the manual mode of using basic telephone and radio communication through the telemetering system. Moreover, meteorological radar and satellite communication are applied in to this kind of resource management as well. Significantly, they could support real time scenario of concerned information. In addition, communications via mobile telephone (GPRS) channel is another effective channel where real time multimedia (data, voice, and picture) could be reported from on-site directly and individually.  


  ๓.บทนำ (Introduction) up

         การบริหารทรัพยากรน้ำที่มีประสิทธิภาพเป็นประโยชน์สำหรับงานด้านการเกษตร อุตสาหกรรม สาธารณูปโภค ตลอดจนการอนุรักษ์และฟื้นฟูแหล่งน้ำ ซึ่งมีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศชาติแนวทางหนึ่ง ระบบเครือข่ายการสื่อสารเพื่อเชื่อมโยงข้อมูล ติดต่อประสานงานระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อทำให้การบริหารจัดการดังกล่าวเกิดประสิทธิภาพสูงสุด จึงเป็นวิทยาการพื้นฐานที่ความสำคัญ เช่น เครือข่ายการสื่อสารคุณภาพเพื่อการรับส่งข้อมูลทางสถิติ ข้อมูลเทคโนโลยีการจัดการทรัพยากรน้ำและการเกษตร รวมทั้งข้อมูลจากองค์กรหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบ เป็นต้น เครือข่ายดังกล่าวทำให้เกิดการร่วมมือในการพัฒนา การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำแบบองค์รวม การสื่อสารที่เข้ามามีบทบาทในการปฏิบัติงานดังกล่าวนี้ มีวิวัฒนาการมาเป็นลำดับ


  ๔.ระบบสื่อสารสำหรับการบริหารทรัพยากรน้ำ
   up

         โครงสร้างของระบบสื่อสารเพื่อใช้งานสำหรับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ มีพัฒนาการจากระบบที่ใช้สำหรับการสื่อสารส่วนบุคคลเพื่อการสั่งการ
ไปจนถึงระบบการจัดการกึ่งอัตโนมัติและอัตโนมัติตามลำดับดังนี้
 
        ๔.๑ ระบบโทรศัพท์

       ระบบโทรศัพท์เป็นประเภทของการสื่อสารที่อำนวยความสะดวกในการติดต่อประสานงาน สั่งการ ติดตามผลการปฏิบัติงานและการรายงานผลงานต่างๆ ระหว่างบุคคลหรือหน่วยงานระบบโทรศัพท์ได้เข้ามามีบทบาทต่อกิจการชลประทานตั้งแต่ต้นได้แก่ ระบบชุมสายโทรศัพท์ตั้งแต่ที่ใช้พนักงานต่อสาย(Manual Switch)จนถึงระบบชุมสายโทรศัพท์แบบครอสบาร์(Crossbar)และระบบชุมสายโทรศัพท์แบบเอสพีซี(Stored Program Control:SPC) [๑]

        ๔.๒ ระบบวิทยุสื่อสาร

       ระบบวิทยุสื่อสารเป็นการกระจายเสียงตามช่วงคลื่นความถี่ เพื่อการประชาสัมพันธ์ การติดต่อประสานงานและรายงานข้อมูลในกลุ่มงานที่มีความเกี่ยวข้องได้แก่ วิทยุระบบเอชเอฟ(High Frequency: HF)วิทยุสื่อสารประเภทนี้ใช้ติดต่อสื่อสารในระยะทางตั้งแต่ ๑๐๐ กิโลเมตรขึ้นไปและวิทยุระบบวีเอชเอฟ (Very High Frequency: VHF) วิทยุสื่อสารประเภทนี้ใช้ติดต่อสื่อสารในขอบเขตไม่เกิน ๖๐- ๘๐ กิโลเมตร [๑] ส่วนใหญ่ใช้งานภาคสนามและที่ต้องอาศัยความคล่องตัวโดยเฉพาะยุคแรกๆ ที่ยังไม่มีระบบโทรศัพท์เคลื่อนที่ใช้งาน
 
        ๔.๓ ระบบโทรมาตร
(Telemetering System)

      จากการสื่อสารในรูปของสัญญาณเสียงเพื่อการสั่งการหรือรายงานผลได้พัฒนามาสู่ระบบโทรมาตรเป็นระบบที่สามารถรับส่งข้อมูลที่ทันต่อเหตุการณ์จริง (Real -Time data) เพิ่มประสิทธิภาพในการรายงานผล การสั่งการเพื่อการป้องกันปัญหาทางด้านอุทกภัย ภัยแล้ง ที่ส่งผลต่อสภาพเศรษฐกิจ และสภาพสังคมของประเทศได้ ซึ่งจำแนกได้คือ

       ๔.๓.๑) ระบบโทรมาตรเพื่อการชลประทาน ระบบการตรวจวัดข้อมูลระยะไกลแบบอัตโนมัติ มีการรับส่งข้อมูลระหว่างสถานีหลักและสถานีสนามด้วยระบบร่วมสื่อสารแบบต่างๆ คือ ระบบวิทยุ ระบบโทรศัพท์ ระบบไมโครเวฟหรือระบบเส้นใยนำแสง โดยผ่านสื่อนำสัญญาณ เช่น คลื่นวิทยุ เส้นใยนำแสง สายโทรศัพท์ เป็นต้น ซึ่งเป็นการรายงานผลในเชิงตัวเลข และรูปภาพการนำระบบโทรมาตรนี้มาใช้งานมีดังเช่น การร่วมกันระหว่างกรมชลประทานกับสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตรในการพัฒนาระบบโทรมาตรเคลื่อนที่ขนาดเล็ก ที่มีราคาถูก เคลื่อนย้ายสะดวก เพื่อตรวจวัดปริมาณฝนและระดับน้ำ ในพื้นที่ที่ไม่มีระบบตรวจวัดประจำ เสี่ยงต่อปัญหาน้ำท่วมหรือภัยแล้ง ต่อมามีการเชื่อมโยงกับเครือข่ายคอมพิวเตอร์ของกรมชลประทานและแสดงผลผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต (พ.ศ. ๒๕๕๐) [๒]

       ก) ระบบโทรมาตรเคลื่อนที่ขนาดเล็ก ระบบโทรมาตรที่มีขนาดเล็กสามารถเคลื่อนย้ายได้สะดวก การสื่อสารส่งข้อมูลผ่านเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ ในโหมดการสื่อสารดิจิทัลหรือจีพีอาร์เอส (General Packet Radio Server: GPRS) ไปยังเครื่องคอมพิวเตอร์แม่ข่ายและจัดเก็บข้อมูลลงระบบฐานข้อมูล การแสดงผลอยู่ในรูปแบบของข้อมูลตัวเลขเชิงสถิติ กราฟ ตารางและรูปแบบของภูมิสารสนเทศหรือจีไอเอส (Geographic Information System: GIS) ผ่านเว็บไซต์ หรือหน้าจอโทรศัพท์เคลื่อนที่ โดยสามารถเลือกดูข้อมูล ที่ตั้ง ช่วงเวลาได้ตามต้องการ เนื่องจากอุปกรณ์มีขนาดเล็ก ติดตั้งหรือเคลื่อนย้ายสะดวก ทำให้สามารถติดตั้งได้จำนวนมาก ครอบคลุมพื้นที่ได้กว้างขวาง แสดงดังรูปที่ ๔.๑ ระบบโทรมาตรเคลื่อนที่ขนาดเล็กเป็นเครื่องมือที่สามารถนำมาปรับใช้งานกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำได้ดี [๓]

       ข) ระบบโทรมาตรตรวจวัดสภาพอากาศผ่าน GPRS บนเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ ระบบตรวจวัดสภาพอากาศ ปริมาณฝน อุณหภูมิ ความชื้นสัมพัทธ์ รวมไปถึงความกดอากาศและการส่งข้อมูลหรือภาพผ่านเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ ซึ่งการใช้งานลักษณะนี้มีการขยายตัวตามเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ที่มีการขยายเครือข่ายสถานีครอบคลุมพื้นที่ต่างๆ มากขึ้น ซึ่งการรายงานผลเป็นเชิงรายบุคคล การร่วมมือของผู้รายงานผลจากทุกพื้นที่ ทำให้ได้รับข้อมูลจำนวนมาก เข้าถึงข้อมูลที่รวดเร็ว กว้างขวาง และประโยชน์ในการใช้ข้อมูลเพื่อการบริหารจัดการน้ำในทุกระดับ ตั้งแต่ภาครัฐ ภาคเอกชนจนถึงระดับชุมชนท้องถิ่น [๓]


 
                                                           
  รูปที่ ๔.๑ โครงสร้างอุปกรณ์โทรมาตรเคลื่อนที่ขนาดเล็กทั่วไป
 

        ๔.๔ ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยา (Meteorological Satellite)

        การใช้งานดาวเทียมประเภทนี้  จะทำการถ่ายภาพลักษณะของก้อนเมฆ  ที่ปกคลุมโลก เพื่อวัดอุณหภูมิของชั้นบรรยากาศ ศึกษาการก่อตัว และการ
เคลื่อนที่ของพายุ ดาวเทียมจะถ่ายภาพของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่สะท้อนกลับจากผิวโลกในช่วงคลื่นที่สามารถมองเห็นได้ด้วยตา(Visible Spectrum)และคลื่นพลังงานความร้อนในช่วงอินฟราเรด (Infrared Spectrum) เพื่อใช้ในการตรวจวัดไอน้ำในชั้นบรรยากาศ ดาวเทียมอุตุนิยมวิทยาที่นำมาใช้งาน เช่น ดาวเทียมธีออส (Theos) ดาวเทียมโกส์ (GOES9) ดาวเทียมเรดาร์แซต (Radarsat-1) ดาวเทียมแลนด์แซต (Landsat) และดาวเทียมไออาร์เอส (IRS) เป็นต้น[๔]ภาพถ่ายที่ได้จะนำมาปรับแต่งให้สามารถเห็นลักษณะทิศทางการเคลื่อนที่ของพายุ และจะนำข้อมูลไปรายงานถึงสภาพอากาศและสถานการณ์น้ำ เพื่อคาดการณ์หรือเตือนภัย ซึ่งจะทำให้เกิดการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างสมดุลต่อไป

        ๔.๕ เรดาร์อุตุนิยมวิทยา (Meteorological Radar)

        เรดาร์อุตุนิยมวิทยาดังรูปตัวอย่างที่ ๔.๒ มีประโยชน์ในการตรวจวัดอากาศ ความเร็ว ความแรง และทิศทางการเคลื่อนตัวของพายุ (ดีเปรสชั่น หรือไต้ฝุ่น เป็นต้น) จากวัตถุประสงค์ดังกล่าว มีการใช้งานเรดาร์ ตรวจอากาศสามชนิดได้แก่ เรดาร์ตรวจอากาศเอ็กแบนด์ (X-band) มีความยาวคลื่น ๓ เซนติเมตร ความถี่ ๑๐,๐๐๐ เมกะเฮิรตซ์ เรดาร์ซีแบนด์ (C-band) มีความยาวคลื่น ๕ เซนติเมตร ความถี่ ๖,๐๐๐ เมกะเฮิรตซ์ และเรดาร์ตรวจอากาศเอสแบนด์ (S-band) มีความยาวคลื่น ๑๐ เซนติเมตร ความถี่ ๓,๐๐๐ เมกะเฮิรตซ์ [๕] จากการวัดความแรงของภาพสะท้อนที่จอเรดาร์ สามารถคำนวณหาอัตราปริมาณฝนที่ตกได้ ทำให้เกิดความพร้อมในการเตรียมการป้องกันภัยที่จะเกิดขึ้นได้อย่างทันเวลา และเป็นข้อมูลเพื่อการสนับสนุนการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำที่ทำให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นเช่นกัน การติดตั้งสถานีเรดาร์อุตุนิยมวิทยาในประเทศไทย(พ.ศ. ๒๕๕๑) แสดงดังรูปที่ ๔.๓ [๖]


 
                                  
  รูปที่ ๔.๒ เรดาร์ตรวจอากาศอุตุนิยมวิทยา
 

 


 
                                  
  รูปที่ ๔.๓ แผนที่แสดงที่ตั้งสถานีเรดาร์อุตุนิยมวิทยา
ในประเทศไทย(พ.ศ.๒๕๕๑) [๖]

 

 

        ภาพรวมของระบบสื่อสารต่างๆ เมื่อประกอบเข้าด้วยกันเพื่อใช้งานสำหรับการบริหารทรัพยากรน้ำนั้น แสดงได้ดังรูปที่ ๔.๔

 


 
                                                           
  รูปที่ ๔.๔ ภาพรวมตัวอย่างระบบการบริหารทรัพยากรน้ำ
 

        ๔.๖ เครือข่ายอินเทอร์เน็ตเพื่อการบริหารทรัพยากรน้ำ

        ระบบอินเทอร์เน็ตเป็นเครือข่ายการสื่อสารที่นำมาประยุกต์ใช้เพื่อเชื่อมโยงและนำเสนอข้อมูลสภาพน้ำ ข้อมูลฝนหรือข้อมูลสภาพอากาศจากระบบโทรมาตรเคลื่อนที่ขนาดเล็กหรือหน่วยงานต่างๆ ที่มีความเกี่ยวข้อง ในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ ทำให้ผู้ใช้สามารถนำข้อมูลดังกล่าว จากการสื่อสาร
ทางอินเทอร์เน็ตมาช่วยในการประเมินสถานการณ์ของน้ำ การวิเคราะห์ แก้ไขปัญหาได้อย่างสะดวกรวดเร็ว เพื่อประสิทธิภาพในการจัดการข้อมูลที่ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์น้ำในพื้นที่ต่างๆ ที่เกิดขึ้น
 

  ๕.ลุ่มน้ำหลักและการจัดการกลุ่มลุ่มน้ำ     up

        จากภาพรวมระบบการบริหารทรัพยากรน้ำ การสื่อสารโทรคมได้นำข้อมูลลุ่มน้ำต่างๆ มาใช้ในการบริหารจัดการ การเข้าถึงแหล่งกำเนิดข้อมูลได้มาก ทำให้ได้ข้อมูลที่มีคุณภาพ การบริหารจัดการน้ำก็จะสามารถทำได้อย่างมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น ดังนั้นความสัมพันธ์ของข้อมูลกับลุ่มน้ำหลักของประเทศไทยจึงได้รับการนำมาพิจารณาควบคู่กัน เพื่อวัตถุประสงค์ดังกล่าว
        ข้อมูลจากลุ่มน้ำภายในประเทศไทย มีประโยชน์ต่อการดำเนินการตามแผนการพัฒนาในการบริหารทรัพยากรน้ำ ซึ่งข้อมูลจากลุ่มน้ำต่างๆ นั้นได้มาจากการรายงานข้อมูลผ่านระบบโทรมาตรตามจุดต่างๆ ทั่วประเทศ จากดาวเทียม หรือจากการรายงานผลผ่านระบบสื่อสารดังกล่าวข้างต้น

        ๕.๑ ลุ่มน้ำหลักของประเทศไทย

    ประเทศไทย(ปีพ.ศ. ๒๕๕๐)ได้แบ่งพื้นที่ลุ่มน้ำเป็น ๙ กลุ่มลุ่มน้ำหลัก ๒๕ ลุ่มน้ำหลัก ๒๕๔ ลุ่มน้ำย่อยมีพื้นที่ลุ่มน้ำทั่วประเทศประมาณ๕๑๑,๓๖๑ ตารางกิโลเมตร (ไม่รวมพื้นที่เกาะต่าง ๆ ยกเว้นเกาะภูเก็ต) โดยคณะกรรมการอุทกวิทยาแห่งชาติ [๗]

 


 
                                           
  รูปที่ ๕.๑ การแบ่งลุ่มน้ำของประเทศไทย (พ.ศ.๒๕๕๐) [๗]
 

       จากรูป ๕.๑ แผนที่แสดงกลุ่มลุ่มน้ำและลุ่มน้ำหลักในประเทศไทย ซึ่งมีรายละเอียด ดังนี้ [๗]
 
       กลุ่มลุ่มน้ำที่ไหลลงแม่น้ำโขง ได้แก่ กลุ่มลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำโขง มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวม ๑๘๘,๖๔๕ ตารางกิโลเมตร มีลุ่มน้ำหลัก ๕ ลุ่มน้ำ ประกอบด้วย ลุ่มน้ำโขง ลุ่มน้ำกก ลุ่มน้ำชี ลุ่มน้ำมูล และลุ่มน้ำโตนเลสาบ

       กลุ่มลุ่มน้ำที่ไหลลงแม่น้ำสาละวิน ได้แก่ กลุ่มลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำสาละวิน มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวม ๑๗,๙๑๘ ตารางกิโลเมตร มีลุ่มน้ำหลัก ๑ ลุ่มน้ำ คือ ลุ่มน้ำสาละวิน

     กลุ่มลุ่มน้ำที่ไหลลงทะเลฝั่งอ่าวไทย ได้แก่ กลุ่มลุ่มน้ำเจ้าพระยา-ท่าจีน มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวม ๑๕๗,๙๒๕ ตารางกิโลเมตร มีลุ่มน้ำหลัก ๘ ลุ่มน้ำ ประกอบด้วย ลุ่มน้ำปิง ลุ่มน้ำวัง ลุ่มน้ำยม ลุ่มน้ำน่าน ลุ่มน้ำสะแกกรัง ลุ่มน้ำป่าสัก ลุ่มน้ำเจ้าพระยา ลุ่มน้ำท่าจีน กลุ่มลุ่มน้ำแม่กลอง มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวม ๑๘๘,๖๔๕ ตารางกิโลเมตร มีลุ่มน้ำหลัก ๑ ลุ่มน้ำ คือ ลุ่มน้ำแม่กลอง กลุ่มลุ่มน้ำบางปะกง มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวม ๑๘,๔๕๘ ตารางกิโลเมตร มีลุ่มน้ำหลัก ๒ ลุ่มน้ำ ประกอบด้วย ลุ่มน้ำปราจีนบุรี ลุ่มน้ำบางปะกง กลุ่มลุ่มน้ำชายฝั่งทะเลอ่าวไทยตะวันออก มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวม ๑๓,๘๒๙ ตารางกิโลเมตร มีลุ่มน้ำหลัก ๑ ลุ่มน้ำ คือ ลุ่มน้ำชายฝั่งทะเลตะวันออก กลุ่มลุ่มน้ำชายฝั่งทะเลอ่าวไทยตะวันตก มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวม ๑๒,๓๔๗ ตารางกิโลเมตร มีลุ่มน้ำหลัก ๒ ลุ่มน้ำ ประกอบด้วย ลุ่มน้ำเพชรบุรี ลุ่มน้ำชายฝั่งทะเลตะวันตก(จังหวัดประจวบคีรีขันธ์) และกลุ่มลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออก มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวม ๕๐,๙๓๐ ตารางกิโลเมตร มีลุ่มน้ำหลัก ๔ ลุ่มน้ำ ประกอบด้วย ลุ่มน้ำชายฝั่งทะเลภาคใต้ฝั่งตะวันออก ลุ่มน้ำตาปี ลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา และลุ่มน้ำปัตตานี
 
       กลุ่มลุ่มน้ำที่ไหลลงทะเลฝั่งอันดามัน ได้แก่กลุ่มลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันตก มีพื้นที่ลุ่มน้ำรวม ๒๐,๔๗๓ ตารางกิโลเมตร มีลุ่มน้ำหลัก ๑ ลุ่มน้ำ คือ ลุ่มน้ำชายฝั่งทะเลภาคใต้ฝั่งตะวันตก
 
       จากการจัดการลุ่มน้ำดังกล่าว การบริหารข้อมูลที่ได้จากแหล่งข้อมูลเหล่านี้ผ่านทางระบบสื่อสารโทรคมนาคมต่างๆ ที่ครบถ้วนและมีความสัมพันธ์กันนั้นจะส่งผลให้การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำโดยองค์รวมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
  
        ๕.๒ หน่วยงานตัวอย่างที่เกี่ยวข้องด้านการจัดการน้ำของประเทศไทย (พ.ศ. ๒๕๕๐)

       ๕.๒.๑) กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีหน้าที่เกี่ยวกับงานทางด้านการเกษตรกรรมของประเทศ จัดหาแหล่งน้ำ พัฒนาระบบชลประทานและกระบวนการผลิตสินค้าทางการเกษตร มีหน่วยงานที่อยู่ในสังกัด เช่น กรมชลประทาน กรมประมง กรมวิชาการเกษตร เป็นต้น [๘]

       ๕.๒.๒) กรมชลประทาน หน่วยงานในกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ทำหน้าที่ทางด้านพัฒนาแหล่งน้ำ บรรเทาภัยหรือป้องกันภัยที่เกิดจากน้ำ และสนับสนุนบำรุงรักษาพื้นที่ในเขตชลประทาน เพื่อการผลิตทางการเกษตรในปริมาณที่เหมาะสมกับแหล่งน้ำหรือลุ่มน้ำภายในประเทศ [๘]

       ๕.๒.๓) สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร หน่วยงานในกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ทำหน้าที่รวบรวมข้อมูลทรัพยากรน้ำและการเกษตรเพื่อสนองตามพระราชดำริ เชื่อมโยงข้อมูลทรัพยากรน้ำและการเกษตรสู่ระบบสารสนเทศและพัฒนาข้อมูลสำหรับเผยแพร่สู่ชุมชนผ่านเครือข่ายอินเทอร์เน็ต [๓]

       ๕.๒.๔) โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ด้านพัฒนาแหล่งน้ำ เป็นโครงการพัฒนาแหล่งน้ำให้เกิดความเหมาะสมกับสภาพภูมิประเทศหรือสภาพแหล่งน้ำธรรมชาติที่มีอยู่ในแต่ละท้องถิ่น เอื้อประโยชน์กับการเกษตรและการชลประทาน ทำให้เกษตรกรสามารถเพาะปลูกได้ตลอดปี ส่งผลต่อสภาพเศรษฐกิจของประเทศ นอกจากนี้การพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อการพาะปลูกแล้ว ยังเอื้อประโยชน์ต่อการอุปโภคบริโภค การรักษาต้นน้ำลำธาร การระบายน้ำจากพื้นที่ลุ่ม การผลิตไฟฟ้าพลังน้ำและการบรรเทาอุทกภัย [๙]


  ๖.จดหมายเหตุ
   up

     ระบบสื่อสารโทรคมนาคมที่ใช้ในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำมีพัฒนาการมาเป็นลำดับดังต ารางที่ ๖.๑

           ตารางที่ ๖.๑ การนำเสนอลำดับเหตุการณ์สำคัญ


ปี พ
..
(..)
 


เหตุการณ์


๒๔๙๕
(1952)


โทรศัพท์ระบบแมกนีโต ใช้ในการสื่อสารของโครงการเขื่อนทดน้ำเจ้าพระยา
[]


๒๕๐๒
(1959)


องค์การโทรศัพท์นำชุมสายโทรศัพท์ระบบครอสบาร์ มาใช้ครั้งแรก ที่จังหวัดชลบุรี
[]


๒๕๒๖
(1983)


องค์การโทรศัพท์นำชุมสายโทรศัพท์ระบบเอสพีซีมาใช้ครั้งแรก ที่จังหวัดภูเก็ต
[]


๒๕๓๒
(1989)


กรมชลประทานนำระบบโทรมาตร รายงานข้อมูลด้านอุตุ
-อุทกวิทยาแบบอัตโนมัติผ่านทางเครือข่ายคลื่นวิทยุมาใช้ในการชลประทาน ที่โครงการพัฒนาลุ่มน้ำบางนรา จังหวัดนราธิวาส []


๒๕๔๖
(2003)


สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตรนำเทคโนโลยีของอุปกรณ์ตรวจวัดภาคสนามมาประยุกต์ใช้กับ
ระบบ
[โทรมาตรเคลื่อนที่ขนาดเล็ก โดยเริ่มติดตั้งสถานีแรกที่สำนักงานเกษตรจังหวัดนนทบุรี []


๒๕๔๗
(2004)


กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีร่วมมือกับองค์การอวกาศแห่งชาติฝรั่งเศส เริ่มโครงการพัฒนาดาวเทียมการรับรู้จากระยะไกลของประเทศไทย (ดาวเทียมธีออส) ซึ่งเป็นดาวเทียมสำรวจทรัพยากร สามารถนำข้อมูลที่ได้จากดาวเทียมไปประยุกต์ใช้เพื่อประโยชน์ทางด้านการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำได้
[๑๐]


๒๕๔๙
(2006)


สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตรขยายการติดตั้งระบบโทรมาตรเคลื่อนที่ขนาดเล็ก
เพื่อครอบคลุมพื้นที่ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ตอนบน
[]

 


  ๗.บรรณานุกรม
   up

[๑] กสท.การสื่อสารแห่งประเทศไทย, ย้อนอดีตการสื่อสารไทย, กรุงเทพฯ: กราฟิก ซัพพลายส์, ๒๕๓๓.

[๒] กรมชลประทาน, ใต้ร่มพระบารมี ๑๐๔ ปี กรมชลประทาน, กรุงเทพมหานคร: แอร์บอร์น พรินต์, ๒๕๔๙.

[๓] ประเทศไทย, “สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร”, ระบบโทรมาตรเคลื่อนที่ขนาดเล็ก, วันที่ ๗ มีนาคม ๒๕๕๑

<http://www.haii.or.th>

[๔] ประเทศไทย, “สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร”, คลังข้อมูลสภาพน้ำ, วันที่ ๑๐ มีนาคม ๒๕๕๑ <http:// tiwrm.haii.or.th>

[๕] ประเทศไทย, “สำนักอุตุนิยมวิทยาขนส่ง”, เรดาร์ตรวจอากาศ, วันที่ ๒๑ เมษายน ๒๕๕๑ <http://www.aeromet.tmd.go.th>
 
[๖] ประเทศไทย, “กรมอุตุนิยมวิทยา”, สถานีเรดาร์อุตุนิยมวิทยา, วันที่ ๒๓ มิถุนายน ๒๕๕๑ <http://www.tmd.go.th>
 
[๗] ประเทศไทย, “สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร”, ลุ่มน้ำในประเทศไทย, วันที่ ๑๑กุมภาพันธ์ ๒๕๕๑ <http://www.haii.or.th>
 
[๘] ประเทศไทย, “กระทรวงเกษตรและสหกรณ์”, เกี่ยวกับกระทรวงฯ, วันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๕๑ <http://www.moac.go.th>
 
[๙] ประเทศไทย, “สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ”, โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ด้านพัฒนา

แหล่งน้ำ, วันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๕๑ <http://www.rdpb.go.th>
 
[๑๐] พิธาน สิงห์เสน่ห์, “ดาวเทียมธีออส: ดวงตาของชาติ,” Update, ฉบับที่ ๒๔๑, หน้า ๒๙-๓๕, ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๐.